बाटो हराएपछी–चन्द्र रानाहँछा

हुरी चलिरहेको साँझ सरकार घरभित्र पसेको मौका छोपेर कुख्यात अभियुक्त जस्तो निस्कियो चोकमा एउटा नागरिक आफ्नो डेराबाट हेर्यो सर्सर्ती उसले अभिमानले उभिएको साँढे जस्तो चन्द्रागिरी ध्यानस्त स्वयम्भू मुस्कुराईरहेको पशुपतिनाथ र आँसुले भिजिरहेको आर्यघाटलाई... कुट्यो आवेगमा मुड्किले भुँइ ढाक्यो धुलोले उसको जलिरहेको छाती ।   पुग्नु थियोे कसैगरी सुदूर गाउँ छैन ब...

भूगोल यात्रामा कोरोना……………..

उ सरल छ, अत्यान्तै शिष्ट छ धनी र गरिब चिन्दैन उ ठूला र साना छुट्याउदैन उ भुपडीहरुलाई हेप्दैन पनि अनि महल र दरबारहरुसंग किन्चित डराउदैन पनि सपनाको लौरी टेकेर भूगोल यात्रामा निस्कन्छ निश्छल अनि निष्पक्ष कोरना हाकिम र पियन चिन्दैन उ नेता र कार्यकर्ता पनि छुट्याँउदैन निर्मला र रोसनी पनि भन्दैन विल्कुल विभेद गर्दैन उ छिन छिनमा कुरा फेर्दैन न तेत्तीस किलोमा लोभिन्छ? ...

मैले देखेको वुझेको चासोक तङ्नाम वा उधौली पर्व

इन्दिरा चेम्जोङ । चासोक तङ्नाम वा उधौली किरातीहरुको महान पर्व हो । पछिल्लो समयमा यो पर्वलाई भव्यताकासाथ मनाउने चलन वढ्दो छ । प्रकृतिपूजक लिम्वु समुदायका प्रत्येक घरले गाउँघरतिर न्वाँगी पूजाको रुपमा गरिने अनुष्ठानको वृहत रुप नै न्वाँगी पूजा वा चासोक तङ्नाम हो । मंसिर महिनामा अन्न वाली पाकेपछि आफ्नो कुल देवतालाई चढाउने वा पूजा गर्ने चलनलाई नै चासोक तङ्नाम वा न्वाँगी पूजा भनिन्छ । यदि पूजा नगरि...

आमा !- सन्ध्या क्षेत्री

मेरी आमा ! मेरो जीवनको सबैभन्दा नजिकको सम्बन्ध तिमी देखि नै सुरु भयो मेरो जीवनको यात्रा गर्भमा हुदा देखिनै जोडिएको अटुट सम्बन्ध कति पीडा खप्यौ होला मेरो अस्तित्व जोगाउन खाएको खाना पनि बसेन होला तिम्रो पेटमा नौ महिना पछि जब मैले बाहिर आउने संकेत दिए हासी हासी तिमीले मलाई स्वागत गर्यौ कस्तो पीडा भयो होला त्यो सुखमा मलाई सुताउन है ? कति रात चिसोमा सुत्यौ होला मेरो भोक मेटाउ...

आफ्नो बनाउन नसकेको बेनामी प्रेमी

१२ बर्षमा त खोला पनि फर्कन्छ भन्ने भनाई म मा ठ्याक्कै लागू भयो।अर्थात उ सङ्ग १२ पछि आकास्मात भेट! उ फार्मेसी चलाउथ्यो । उमेरमा हामी दुबै एकै छिमलका थियौं कि .! माछा चारो खोज्न हिड्ने खेवा जस्तै उस कै फार्मेसी अगाडिको बाटोहुदै सधैं हिड्नुपर्ने मलाई । उसले भने सधैं केही सोध्ला वा भन्ला जसै गरी एक निमेष हेरिरहन्थ्यो। उसले कहिलेबाट त्यसरी हेर्ने गर्थ्यो त्यो त मलाई हेक्कै रहे। तर उसको फार्मेसीको ...

जिन्दगी जिन्दावाद !

नेपालीमा एउटा उखान छ- 'सबैले बलेको आगो ताप्छन' । यो उखान त्यतिकै बनेको छैन, त्यसै भनिएको छैन।समाजको चरित्र नै त्यस्तो छ- जो सबैजना वरिपरि घेरिएर बलेको आगो ताप्छन, जब आगो निभ्न थालेपछि सबै आ-आफ्नो बाटो लाग्छन् । तर मेरो मान्यता अलि फरक छ । म भन्छु- निभ्न लागेको आगोलाई पुन बालेर ताप्न सकौं, अथवा झिल्कोमा परिणत भएको कोईलालाई झिलिमिटि दाउरा जोडजाड गरेर आगो बालौं, जसले राप, ताप र उज्यालो दिन सकोस । हो ...

झरी परेको दिन

      सेतो बादलको सारीमा सजिरहने सुन्दरीझैं दिनको उदासी अनुहारमा हेरेर विदेशिएको श्रीमानको याद विरही सम्झनामा सम्हाल्न नसकेर परेलीहरू निलो तलाउको किनारा फुटाएर रोइरहन्छ आकाश झरी परेको दिन आँखाको एल्बममा पट्टयाइएको अतीत फुकाउदै पर–पर क्षितिजका जुन ताराहरू आफु समिप उतारेर दोछायाँका बत्तिहरू हेरेर जमेको पानीमा एउटा प्रेम पिडित संगितकारझैं विरही धुन बजाइर...

जय जिन्दगी

प्रसंग आफ्नै हो- यहि गत महिना जुनको अन्तिम दिन हुनुपर्छ । म कुनै मिटिंगको लागि साथिहरूलाई पर्खिरहेको थिए । मेरो फोनमा घण्टि बज्यो यसो हेरेको नेपाल फाईनान्सको सिईओ धिरज कुमार राईज्यूले फोन गर्नु भएको रहेछ । एकआपसमा अभिवादन साट्दै के कति कामले सम्झिनु भयो सर भनेर सोधनी गरें । उहाँले भन्नुभयो लौ सर तपाईहरूको सुनुवार समाजले फाईनान्समा पैसा राखेको ५ बर्ष पुगेछ पुन: राख्नु हुन्छ कि निकाल्नु हुन्छ सल्लाह...

चण्डीपुर्ने मेला (बुद्ध जयन्ती)२०७६ ईन्दिरा चेम्जोङ

ईन्दिरा चेम्जोङ  ४ जेठ २०७६ ललितपुर धनकुटा जिल्ला चौबिसे गाउपालिका राजारानी ६ मा प्रत्येक वर्ष लाग्ने चण्डीपुर्ने मेला कहिले देखि लाग्न सुरु भयो भन्ने प्रमाणिक मिति नभएपनि मलाई थाहाँ भए अनुसार र बुवा बाजेको भनाई अनुसार पचासौ वर्षदेखि यो मेला लाग्न सुरु भएको हो । यो मेला पूर्णिमाको दिनदेखि चार दिनसम्म लाग्छ । यो मेला चण्डीपुर्नेको नामले प्रशिद्ध भए पनि यहाँ पहिले चण्डी नाच देखन् पाइन्दैन थियो यहाँ...

देउता ढुङ्गा

केटा हो...केही बोल्नु अगाडीको उसको थेगो थियो यो । २०६० सालको भदौमा ईटहरीबाट छात्ती नपाएर संगै भर्ती भएको हामी जोडा अर्थात नम्बरी थियौं । जोडा वा नम्बरी भनेर बोलाउँनु खोज्दा खोज्दै पनि बिर्सिएर हामी सबैलाई केटा हो भन्न भ्याई हाल्थ्यो उ अर्थात नं.२०६.. सैन्य देवेन्द्र धामी । त्यहि केटा हो भन्ने दुई शब्दका कारणले गर्दा नै धेरै पटक लतका (आर्मी भाषामा सजायको भागिदार) मा परिसकेको थियो उ । केटा हो.....

बोजुको माया

नेपालको एक राम्रो बोर्डिङ स्कूलमा ममता ६ क्लासमा पढ्छिन् । उनी क्लासमा जहिले पनि फस्र्ट हुन्छिन् । उसलाई गुरुबा गुरुआमाले पनि सारै मन पराउँथे । उ एक इमान्दारी केटी हुन् । उसको बुबाआमा हङकङमा बस्नुहुन्छ । ममता चै बाजेबोजुसँग बस्छिन् । ममता जहिले पनि स्कूलबाट आएपछि स्कूलको किताब निकालेर मज्जाले पलेटी मारेर घण्टौँ सम्म पढेर बस्छिन् । ममताको बाजेबोजु कति खुसी हुनुहुन्थ्यो । ममताले कति घरको काम पनि...

बलात्कृत आत्मा–कविता

यौबनको मातले लठारिएका नरपिसाचहरुको  पन्जाबाट मृत्यु बरण गरेका बलात्कृत आत्मा हो जाग ! रितिको चपेटामा फसेर छौपडीमा चिसो रात र भयले लिन भएका आत्मा हो जाग ! दाईजो नमिल्दा यातनाले जलाई झुन्ड्याई मारेका आत्मा हो जाग ! छोरो नपाउँदा पिरोलिएर र सेरीई मरेका आत्मा हो जाग औसिमा जन्मेका अल्छिनी आत्मा हो जाग पुर्णिमामा जन्मेका सुन्दरी आत्मा हो जाग बिदुवा, अपहेलित बोक्सी आत्मा हो जा...