literature.bagaicha.com
Send us your Literature
Literature Home | Archives | Post Literature | Top Rated | Advance Search | Contact Us Welcome Guest ! Please Login or Register a new account for free.

    Main Categories
Editorial / सम्पादकीय
Interview / अन्तर्वार्ता
11111
Poetry / कविता
Story / कथा
Essay / निबन्ध
Drama / नाटक
Novel / उपन्यास
Criticism / समालोचना
Article / लेख
Lyrics / गीत/गजल
Memoir / संस्मरण
New Talent / नव प्रतिभा
Review / समिक्षा
English / अंग्रेजी
Others / विविध

  More Options
Interview / अन्तर्वार्ता
Most Viewed / धेरै पढिएका
Top Rated / धेरै मत पाएका
Videos / भिडियो
Photos / विशेष तस्वीरहरु
Published Books / सृजनशील साहित्य समाजबाट प्रकाशित पुस्तकहरु

  Advertisement


Titles Description    Advance Search

Published : March 21, 2013 | Author : युवराज नयाँघरे
Category : Memoir / संस्मरण | Views : 594 | Unrated

  
युवराज नयाँघरे

     भालेको डाकैमा छोडियो तिप्ल्याङ ।

राति सल्लाह सुनिएथ्यो-'मास्तिर गर्मी लागिसक्यो । भएका बाक्ला लुगा थान्कोमान्को लगाएँ !'

    तर जतिजति बिहान हुँदै गयो, उतिउति काम छुट्न थाल्यो । अनि मैले बेस्करी खापेँ लुगा । राति झोलामा कोचेका लुगा बिहानीपख लाएको देख्नेहरू हाँसे निकै खित्काएर ।

    हाँस्नेहरूलाई भनेँ-'अरुका कुरा खान्न म !'

    अहिले तिप्ल्याङ छोडेको बीस पाइला नहुँदै भारी भयो जिउलाई । पछाडि बोकेको झोला त छ झन् घच्चीको ।

    यसो पूर्व हिँडिनसक्तै कालीगण्डकीको गर्जन चर्को भएर आयो झन्झन् । अँध्यारै छ । बथान छ तिर्थालुको । हुलको माझैमा छु म । हल्ला र चप्पल बजेको स्वर मिसमासिएर नयाँ अनुभूति छडकिदैछ मनमा ।

    दुई पहाडको चेप छ डरलाग्दो ।

    काठको फड्के तरेपछि दक्षिणी भीर बाटोमा उक्ल्यौ हामी । चिप्ला ढुङ्गा र साँगुरो बाटोको असजिलो जति छ-बढ्ता छ अत्याउने कालीगण्डकीको भीर । छागाछुर भीर र उर्लेको कालीको गडगडाहटले छाती ढुकढक्याउँछ बेस्सरी । अन्धकारमा काली उर्लेको सुनिन्छ, का देख्नु ?

    अँध्यारो भगाउँदै हिँडिरहेका छौ । रिमरिम उज्यालो ��"र्लेको छ ।

    तेर्छियो स्वाँस्वाँ उकाली । चढ्दै थियौ उकालो-एककासि हल्लाखल्ला मच्चियो ।

    'मार्यो, मार्यो !'

    'लौ, खस्यो !'

    हल्लीखल्ली मच्चियो बेपत्तासाग ।

    अलिक पछि थिएँ म त । होहल्लाले सातै लियो । खुट्टा कामे अचाक्ली । ठाउँ छोड्ला-छोड्ला जस्तो भयो मुटुले । एक खालको रनभुल्ल भयो । भयो के, कसैलाई थाहा थिएन !

    सुइँयय सिटी बजे ।

    हामी सबैसबै आत्तियौ

    छिनभरमै मास्तिरबाट गुडुडु आए खच्चडका बथान । रित्ता टिनका भारी कसेका, बोर लादिएका र टुन्न स्याउ बोकाइएका खच्चडका लर्कन ��"र्लिरहेका भेटिए । तिनलाई खोलातिर पारी भित्तातिर हामी बस्नुपर्ने रैछ । पत्तो पाउने जोगिए, नजान्नेहरू थिचिए, लडे । भोक र बोझको किचाघानमा परेका खच्चडका पेलाइमा पिसिए, हामी मध्येकै कति तिर्थालुहरू ।

    जहाजमा जोमसोम जाने अनि मुक्तिनाथ पैदलै उक्लिने सपना त्यतिखेर तुहियो, जब पानी परेकैपरेको भयो पोखरामा । लगेको पैसा अनि अन्नपात पोखरामै रित्तिने भएपछि चोलेन्द्र र मन्जु अधिकारी, नयाँघरे र सुनिता सुवेदीले कठोर निर्णय गर्यौा-'पैदलै उक्लिने अब मुक्तिनाथ !'

    चारपााच गाडी साटफेर गर्दै हामी झमक्क साँझमा पुगेथ्यौ तिप्ल्याङ ।

    'बाबु तीर्थ गर्दा चोखो ��"च्छ्यान, चोखो मन र चोखो भान्छा गर्नु पर्छ !' मन्जु भाउजूको इच्छा सुनिन्थ्यो पटकपटक । 

    त्यसकै जोहो गर्न लाग्यौ चोलेन्द्र दाइ र म ।

    बल्लतल्ल पाएको होटेलकी साहुनीलाई सोध्यौा-'के थरी तपाईं ?' 

    'हामी त भण्डारी !'

    उनको उत्तरले रमायौ हामी ।

    तर साँझ डुल्न गएका बखत होटेल्नीको छोराले भेद खोल्यो-'हामी त घर्ती ?'

    अब यतिखेर झोलाझ्याम्टा सार्ने कालबेला थिएन । तैा चूप, मै चूप भयौँ । भाउजूलाई यो कुराको कुनै सुइको दिइएन । हो, त्यहीभेटघाट भएथ्यो पूर्व विराटनगरको यो ठूलो तिर्थे डप्फासाग ।

    हामी चारलाई यी चालीस जना बूढाबूढी र त्यसमा पनि कट्टर वैष्ण्वीहरूको साथले ठूलै भरथेग हुने भान भयो ।

    घाम झल्मलाएपछि थाहा भयो-खच्चडको पेलपालमा परिछन् एउटी वृद्घा । उनी खुट्टो खोच्याउँदै हिँडदैछिन् । जानेको 'बोली' दिएँ, ��"खती दिने ��"कात थिएन । बेलाबेला बोलेर आँट दिएँ, साथ दिएँ ।

    देब्रेपट्टकिो खोला कलकलाइरहेथ्यो मच्चीमच्ची । गहिरिएको कालीका लहर उत्ताउला थिए, आवाज जस्तै चर्को । अक्करे भीर र काला पहाडहरू आँखालाई म्वाइँ खाएर परिरहेथे पछाडि । दिन छ चिसोचिसो । धरधरी रोएको लागिरहेछ रुखपात । अचम्मका डााडामास्तिर कुइरोले घेरेको र खोलाले परीपरीका आवाज निकालेको सुन्छु ।

    तेर्छो र उकालोमा ��"इरो थियो फर्किरहेका मान्छेको । खुट्टा सुन्नाएर, रोगाएर अनि  खुइयय खुइयय गर्दै ती झरिरहेका थिए । मर्लान्त देखिन्थे ती । अधमरो ज्यानमा बोलीसम्म फुटेको देखिादैन्थ्यो तिनको । मन मेरो बाउँडियो तिनको हालत देखेर ।   

    'कति दिन भो जोमसोमबाट हिँडेको ?'

    'चारदिन भो बाबु !'

    'हामीलाई कति लाग्ला पुग्न ?'   

    'एक हप्ता लाग्ला कि !'

    तल झरिरहेकाहरूको बोली सुनिन्थ्यो । भरङ्ङ हुन्थ्यो मन । सातो जान्थ्यो । ढक्क फुल्थ्यो मुटु । खुट्टा गलेर आउँथे । रगत जम्लाजम्ला जस्तो हुन्थ्यो ।

    म त टक्क अडिएर भन्थेा-'धोखेबाज जहाज !'

    खुब आउँथे खच्चडका बथान । तिनलाई देखेपछि बिहानैको आतङ्कले चिथोरिएको मन फेरि बल्किन्थ्यो बेस्सरी । अनि त म हत्त न पत्त बाटो छोडिदिन्थेा । टाङटाङटुङटुङ घन्टी बजाउँदै बड्किहाल्थे ती । अनि हलुकिन्थ्यो मन ।

    रातभरिको शीतले सारा जङ्गल देखिन्थे लछप्रै भिजेको । चुच्चा ढुङ्गा झन् चिल्ला र तिखा देखिन्थे । अड्बेखड्बे बाटो त झन् निर्दयी भएर तेर्सिन्थ्यो हाम्रा सामु ।

    तेर्छो बाटो निकै हिँडेपछि पुल तरियो धार खोलाको । लगत्तै कृष्ण गण्डकीको झोलुङ्गे पुलमा उभिएर मैले भनेँ-'म्याग्दी जिल्लाको एक छेउ कटियो होला, मुस्ताङ त कैलेकैले !'

    गलेर नीलोकालो अनुहार बनाइरहेकी सुनितामा मेरो प्रश्नको उत्तरभन्दा घरमा छोडिआएका साना नानीहरूको ख्याल आएको देखिरहेथेा म । 

    थोरै उत्तर लागेपछि बस्ती भेटियो झुरुप्प र गुजुमुजे ।

    घर र पसलको उपस्थितिमा यहाँ जीवनको थोरै गति थियो, प्रगति थियो र सङ्गति थियो ।

    खोलाको तीरैमा तातोपानीको कुण्ड रै'छ । सबै त्यतै लर्किए । लहसिएँ मै नि ।

    पााच-पााच रुपियाँको टिकट काटी कुण्डमा पसेा झ्वाम्म ।

    चर्मरोगले विरुप भएका र हाडनसाका रोगले कुाजिएका बूढाबूढीहरू नाम मात्रका लुगा लगाई कुाडुलिएका थिए कुण्डभरिभरि । मुन्टो मात्र देखाएर जिउ सबै पानीमै डुबाएर बसेकाहरूको बगाल देखिए ।

    'आहालमा बस्ने मान्छेहरू !'

    चोलेन्द्रका जोडी हाँसे ।

    रातभरिको अनिादोलाई स्नानले केही सजिलो पार्यो । पारि देखिएका राता डााडा र पर देखिएका सेता हिमालको आइजाई मिलिरहेका छन् बिछट्टै ।

    'रातभरि भारी त छाटेकै हुँ मैले तैपनि गर्हुागो छ !'    

    'अनि छााटेका लुगा चैा आँफैले लगाएपछि, मिल्यो कसरी ?'

    कुरा हुन्छन् हामी जोईपोइका ।

    खाना खाइयो तातोपानीमा । म्हेन्दु साङ्गेको होटेलमा मोटा चामलको भात लडाइयो मज्जाले । भाउजूले आँफैले माझेको भाडोमा भात छड्काउनुभो । अनि दाल उमाल्नुभो । उहाँको थेगै थियो-'बाबु, साग परक्क पाउन पाए !' 

    हो नि, त्यो परक्क का पाउँनु यो अन्कन्टारमा ।

    एकोहोरो तेर्छो भेटियो । फेरि उकालोमा मरीतरी पाइला राख्यो हाम्रो हुलले । सानो बस्ती भेटियो । घोडा, खच्चड र भरियाको बिसौनी रै'छ यो ठाउँ ।

    चोलेन्द्र दाइ अघिदेखि बेपत्तिनु भा'थ्यो, निकै पछि दुई मनुवा फकाईफुलाई लिएर आइरहेको देखेा ।

    एक तरुण विद्यार्थी, अर्को कपाल फुलेका अधबैासे । तिनलाई गतिलै खर्चबर्च दिएर बोकाइयो हाम्रो भारी । अब फुक्काफाल भो ज्यान । धेरैका अनुहार हाँसे । खट्टा लम्के, गालामा लाली चढ्यो मुस्ताङे ।

    गुठे पुगेपछि अधबैासे भरिया दलेले भने-'तेल कम भो !'

    छाप्रे भट्टीसामु बटुका रित्याउँदै थिए तिनी । गुनासो गरे दलेले-'तीनजनाको भारी मै एउटालाई खापिदिएपछि तेल पनि त दिनुपर्यो नि !'

    'लौ त लौ !'

    मैले दस रुपियाँको एक बटुको जाँड किनिदिएँ ।

    'अब तपाईंलाई नि बोक्न सक्छु !'

    दलबहादुरको फुर्ति व्यक्तियो बोलीमा ।

    निकै रमाइलो बस्ती लाग्यो गुठे । फापर फुलेका गरा नााघ्दै लम्किरहृयौँ हामी । खुट्टाले भर पाउँथे, आँखाले देखेका दृश्यबाट । ज्यानले आड पाउँथे, कानले सुनेका बोलीबाट । शरीरले जोस पाउँथ्यो, मनले पढेका अनुभूतिबाट ।

     खच्चडको बथान देख्यो कि तीनकोस परैबाट अडिन्थेा म । अनि अरुलाई सतक्र्याएर भन्थेा-'खच्चड महाराजको सवारी भो है !'

     घाम चर्केर जाडो भागे पनि न्यानो थिएन मनमा । ज्यान कक्रिएको थियो बाटो सम्झेर । आँखामा उज्यालो ��"र्लिन मानिरहेको छैन । खुलेको छैन आङ ।

     जहाजको यात्रा गर्न आएकी पत्नीको मुखमुद्रा छ असाध्यै मधुरो । घुाडा दुखाएर हिँडिरहेकी मन्जु भाउजूको हालत छ झन् हरिबिजोगको । मन अँध्यारिए पनि लम्किरहेछु म लमकलमक ।

     दाना पुग्दा घाम निकै तल झर्यो ।

     टार, बस्ती र खेतको सुन्दरताले रमाइलो लाग्यो दाना । मगर बस्ती रै'छ यो ठाउँ । जताततै छहरैछहरा । टाङटाङटुङटुङ गरिरहेका खच्चडको बथान खेत, टार र बाटोका दुबै किनारमा थिए । रसिलो थियो वातावरण । 

     लिदी सोहोरिरहेका झङ्क मगरले भने-'मेरो लिदी खच्चड निकाल्छन्, खच्चडको लिदी म निकाल्छु !'

     सोहोरेको मल पानीमा घोल्दै बारीमा छर्किंदै थिए उनी ।

     खोला तरेपछि जिउ छाडेर थकाइ मारियो । बादल कुदेको अकासमा आˆनो मनको रङ मैले खोजेा खुबै ।

      बिहानैदेखि बिछोडिएका गोविन्द पोखरेल भेटिए । उनले प्रतिज्ञा गरेका रहेछन्-'एक टिन घिउ र एक लाख बत्ती आफैले बोकेर मुक्तिनाथ पुर्याई आरती गर्ने !'

     हामीभन्दा अघिअघि हिँड्थे उनी जतिखेरै । जस्तै उकालीमा नि पोखरेल नरोकिई लुइँलुइँ लम्किन्थे । उनको लम्काइ देख्ता जाग्थ्यो दया । उनको हबिगत देख्ता करुणा जाग्थ्यो । उनको अड्डी देख्ता हाँसो उठ्थ्यो । 

     धर्म, अधर्म र धर्मभीरु यो के हाल थियो ? मैले बुझ्न सकिना ।

     १० असोज २०६३, आजको मुकाम भो दाना बजारमा ।

     हिमाललाई प्रणाम !

     बिहान मुखसम्म धोएर बाटो तताई हालियो दानाबाट ।

     तेर्पे बाटोमा बस्ती भेटियो बाक्लो र रमाइलो । राति हामीबाट छुट्टएिको बैष्णव टोली बाटैमा भेटियो । हिजो घिउको टिन माथि बत्तीको भारी थियो, आज मुनि परेछ बत्ती । तर अगाडि लम्कने गोविन्दको गतिमा क्यै फरक थिएन । रत्ति नि कम थिएन ।

     पहाडको अनौठो गन्ध आउँछ नाकमा । बिहानैको वन । चराहरूको कल्लोल र घामले पुछिरहेको छ पहाडको सुन्दरता । रुखपातमा जीवनको सगबगाइ छ क्रमशः । भेटिन्छ बनेलु फूलैफूलको संसार । लहरा र झाडीको सिागारपटार छ । कहिल्यै नदेखेका वनस्पति देखिरहेछु बेस्सरी ।

     लम्कदै छु पश्चिम उत्तर ।

     आँखा चुम्ने पहाड छन् । खुट्टा गल्ने चेप छन् । ज्यान थङ्थिल्याउने गोरेटा छन् । जीवनलाई पाइलापाइलामा परीक्षा लिने खोच छन् । 

     आकाश हेर्दै सुनिताका आँखा बोल्छन्-'ढटुवारे, जहाज !'

     थुप्रै दिनदेखि निसोधार झरी परेको आकाश अहिले खुलेको छ । घमाइलो छ दिन । तातो र न्यानो दिनसाग बातचित गर्न चुक्ने मैले ? 

     आकाशमा चालचुल छैन जहाजको ।

     घनघोर जंगल फाडेर कोदो र तर्कारी रोपेको देखेपछि लाग्यो, नजिकिादैछ बस्ती । अजङ्गका पहिरा र पहाडका तरेली कति हो कति ! खोच र छागाछुर भीर आँखाले हेरिनभ्याइँदा । मनले गुनिनभ्याइँदा । छातीको धड्कनले दगुरिनभ्याइँदा ।

     आपट्टे पहाडका चेप भएर गएको सानो गोरेटो नाप्दैछौँ । हिँडिरहेका कोही, उभिइरहेका कोही, थकाइरहेका कोही । कम्मरमा हात राखी सुस्ताइरहेका कोही, कन्पारामा हात राखी खुइयय गरिरहेका कोही ।

     रुप, अवस्था र स्थिति पर्गेल्छु म । यी सबैसबै धार्मिक मनले गए पनि शरीरले देखिन्छन् दुःखीदुःखी । हो, धार्मिक मनले नगए पनि सुखी छु म ।

     आवाजमाथि आवाज छ वनमा । चरा चिर्बिराएको, छहरा सुसाएको, खोला गर्जेको, हावा चलेको, कीरा किरकिराएको अनि पात खसेको । हरेक आवाजको जोडजाडले मेरो तरङ्गलाई घोर शीतलता दिन्छ, रगतलाई थपथपाउँछ, आँखालाई फकाउँछ ।

     दिन उकालिएको बेला हामी पुग्यौ रुप्से छहरा ।

     बाफरे कति मोहक छहरा । अद्भूत छहरा । अहो, स्वर्गीय धर्ती । पोसिएको वन थियो त्यहाँ । छहराले धोइएका पहाड थिए । छहराले पुछिएका पहरा आए ।

     धेरै पर रहेको छहराको धेरै वरसम्म बाच्छिटा आयो, चीसो स्पर्श आयो अनि मायालु छुवाइ आयो । निकै बेर यो अनमोल परिवेशमा ज्यान छोडेर बसेा म । आनन्दको उपल्लो भान भयो मलाई ।

     'नेचुरल एसी !'

     चोलेन्द्र दाइको बोली सुनियो ।

     अनि झसङ््ग झस्किएर लागेा हुलसागै । 

     आँखै तिर्मिराउने घाम छ । पहाडका टुप्पामा उक्लिरहेका भेडीगोठाला खुब देखिरहेछु यतातिर । ढुङ्गेनी खोपिल्टामा उम्रेका रुखबिरुवा हेरीहेरी शीतल पार्छु मन ।

     पश्चिमको चेप सकेर उत्तर लाग्दा देख्यौ-गजबको थलथले हिमाल ! कस्तो अद्भूत र विचित्रको थियो दृश्य । हिमालका टाउकामा सेतो सिन्दुर !

    अनौठो तरङ्गले गुम्सिएको छ छाती । लाट्टएिको छ बोली । उकुसमुकुसमा छन् आँखा । शरीर मात्तिएको छ त्यसैत्यसै गर्माएर ।

    सब थोक बेग्लै, हरेक थोक भिन्नै र जम्मै थोक अर्कै । सबै नौलो भएरै यो जीवन सिद्घन्िछ कि क्या हो ? बेछाटको कुरो आउँछ घरीघरी ।

    काभ्रे दाना पुगिएछ ।

    अल्मलिने देखियो बाटो ।

    खच्चडको खुट्टामा नाल ठोकिरहेका एकजना जब्बर बूढालाई मैले भनेँ-'जोमसोम जाने बाटो कता पर्यो ?'

      'बिजुलीको पोल हेर्दैहेर्दै जानुस् !'

      हामीतिर हेर्दै नहेरी बोले जब्बरे बूढा ।

      दुई पाइला हिँडेपछि मैले आँफै भनेँ-', खच्चडको लिदी सुाघ्दैसुाघ्दै पनि जानुस् !'

      कुराले हासायो सबैलाई । हो, नि बाटोभरि खच्चडको लिदी त कति हो कति ! वास्तबमा नसोधेकै भए पनि हुन्थ्यो, बूढालाई । लिदीले डोर्याएर हाम्लाई पुर्याउँथ्यो नै । तैपनि बाटो झुक्किएला कि भनी डराए हाम्रा गिदी !

      एकोहोरो उत्तर लम्केपछि उही कालीको छङछङ गुन्जियो कानमा । कालीमा बसेका गजधुम्म चट्टानलाई पानीका फिाजले धक्का दिन्थे र लुरुक्क तताउँथे आˆनै बाटो । जीवन, गति र समयका माखेसाङ्ला बन्थे अनि फेरि चुाडिन्थे । भुावरी परेका रह त कतिकति ! म हेर्दै लम्किरहेथेा, म अडिादै हेर्थें, म निहाल्दै अथ्र्याउँथेा ।

      आँखाले नभ्याउने चरन देखिन्थे, फााट देखिन्थे । 

      च्याङ्ग्राका बथान त कति कति ! लगत्तै आइरहेको दशैाका खजाना थिए ती । लाम्पुच्छ्रे भेडा र चिल्ला खसी फाटफुट मिसिएका थिए च्याङ्ग्राका बथानमा ।

      'किन त ती चैा थोरै ?'   

      'बाटबाटाका पुलिसलाई कोसेली !'

      भेद खोले च्याङ्ग्रा धपाउनेले ।

      पुल तरेपछि एकोहोरो तेर्छो भएर उत्तर लाग्यौ । बूढाबूढीको लर्कोसाग भेटिने र छुट्टनिे क्रम थियो यथावत ।

      कोप्चेपानीमा चियापानी गरियो । भरियालाई पसल पछाडि लगेर फेरि थपिदिएँ, ज्वलनशील तेल ।

      एउटी त्रिपुण्डक लगाएकी रुपसीले मलाई चनाको सातु दिादै भनिन्-'यसले उकाली छिचोल्न सघाउँछ !'

      पत्नीसामु अर्की रुपसीले खुसुक्क सातु दिादा डरडर लाग्यो मलाई त । तर तीर्थालुसाग हिँडेको हुँदा यो सबै 'माताको ममता' भन्ठानेँ मैले ।

      दम्साइलो उकालो निकै छिचोलियो । सुस्ताउँदै, हिँडदै उक्लेपछि भीरैको बजारमा मज्जाले ज्यान बिसाएँ । पहाडैपहाडको चेप भएर ठडिएको यो उकाली लर्तरोको थिएन, चानचुने थिएन र ख्यालख्यालको थिएन । पारिको भीर हेरेर थाहा भयो-हामी उक्लिरहेको उकालो रै'छ आपट्टे, महाआपट्टे ।

      वरपर खुबै देखापरिरहेथे चौरीखर्क, भेडीखर्क । डरलाग्दा भीरमुनि गोठालाहरू जिम्मु टिपिरहेका देखिन्थे । बाबै, अन्कन्टारमा जिन्दगी छ झन् कहालिादो !

      पहिरोमा पाइला !

      पूर्वतिर तेर्छिएको भीर नाघ्दै उकालिइरहेा म । टुप्पामा फेरि स्वागत गर्यो कीराको र्याइँर्याइँले । मनै उदास, आँखै अत्यास र ज्यानै निरस पार्ने अवस्था छ यतिबेला । भित्ताका हरिया लेउ हेर्छु, झ्याउ हेर्छु र काई उम्रेका छागाछुर हेर्छु । परपर देखिएका राता थुम्का हेर्छु । प्रकृतिको विरुपता र कुरुपताको होडबाजीले ठुङ मार्छन् आँखामा । पर पुगेको मन हम्मेहम्मे पर्छ फर्किन ।  

      'आजदेखि दिन खुल्यो । जहाज उड्लान् त अब ?'

      सुनितालाई भनेँ ।

      'हतारिएर हिँड्नाले पाउनु सास्ती पाइयो !'

      दुःखी उत्तर सुनेँ ।

      तर खुशी थिएँ म त । चारचौरास हिँड्न पाइएको थियो, दर्गदिशा हेर्न पाइएको थियो । र, हिमालपारिको जिल्लालाई नजिकैबाट छुन पाइएको थियो । हो, खुशी मैले धीत मारेर भन्ने अवस्था थिएन । सबैको दुःखमा सन्तप्त भएर हिँडिरहेथेा अभिनयसाथ, नाटकसाथ ।

      'अब सुरु भयो मुस्ताङ जिल्ला !'

      देउराली पुगेपछि कसैले भन्यो ।

      पैराले सबै खाइसकेछ यो गौडोलाई । यसलाई 'पैरा थाप्ला' पनि भन्दा रहेछन् मुस्ताङेहरू । खच्चडका बथान उभिने जत्तिको बचेको ठाउँमा त हामी पो ठडियौँ । हामी पनि खच्चडभन्दा कम्तीका कहाँ र ? सबैका डाडाल्ना, काध र थाप्लामा क्यै न क्यै छ भारीतारी ।

    बाटो गयो चेपैचेप उत्तरतिर । त्यसैमा हामी मिसियौँ । तेर्पे उकालोमा कडा घामले दर्पराएर पोल्दैछ । र, पसिनाको थोपा काखीमा आइरहेको थाहा हुँदैछ मज्जैले ।

    कति ठाउँमा काली गण्डकीको गर्जन र कीराको किरकिरको होडबाजी सुन्दा लाग्छ-भइरहेछ-सबालजवाफ । सेपिला खोाचमा पानी उम्रेको देख्छु । निकै निकै माथि छौँ हामी । शरीरमा अलिक भिन्न अवस्था दगुरिरहेको लाग्दैछ ।

    खुट्टो खोच्याउने बूढीलाई बोक्नै पर्ने खण्ड परेछ । यसरी नि धर्म गर्नु !

    दुई दिन अघिदेखि घिउको टिन बोकिरहेका गोविन्दले आˆनो चर्तिकलामा ल्याएका छैनन् कुनै कमी । हो, गति चै कम भइरहेको छ । पहिलाका उनी अघि, अब धेरै पछिपछि हुन्थे ।

    घाासा पुल तरियो । बाफरे कस्तो मनै सिरिङ्ग्याउने पुल । छाती बल्किन्छ भनेर-झोलुङ्गे पुलमा घाास र सुकुल हालेर रिगाटा लाग्नबाट बचाइएको रे !   

    'अर्को पालि आउँदा मोटर बाटो चलिसक्छ, नारान !'

    एउटी बूढी डोर्याइरहेको किशोरसाग भन्दै थिइन् ।

    मलाई लाग्यो-'जैविक विविधता, प्राकृतिक सुन्दरता र हिमाली वैभवताका दिन घट्ने भए अब !'

    हुन पनि विकाशले निम्त्याउँछ विनाश । यी अद्भूत र दिव्य धर्तीका थुप्रै रहस्यपूर्ण निधि सखाप हुनेछन्, नष्ट हुनेछन् र ध्वस्त हुनेछन् । हामी पैसामा सबथोक बेच्नेछौँ, पैसामा सबथोक गुमाउनेछौँ अनि पैसमा सबथोक साट्नेछौँ । हाम्रो पुरानो सभ्यता र संस्कृति, परम्परा र पहिचान, गौरव र गाथामा विकाशका सुकिला पञ्जाले नङ्ग्रा गाड्नेछ ग्वाम्मग्वाम्म । अनि नङ्ग्राले निकालेको रगतमा आउँदो पुस्ताले कति भेट्लान् हाम्रो गर्बिलो गन्ध ?  

    मूल बाटो छोडेर हामी पुग्यौ घासा बजार ।

    यहाँका घर अलिक अग्ला, अलिक सुकिला र अलिक आधुनिक ठानेँ मैले । वरपरका थाप्लामा कुइराको चर्तिकला चर्कै थियो मुटुमा भुावरी पार्ने । सेतो बादलको लुकामारी थियो उल्काकै । भर्खर भााचेका मकैका गन्धले बस्तीमा मटक मारेको लाग्थ्यो । फूल खेलेका फापरबारीले अँगालेको थियो घाासालाई । लम्सालको चुल्होमा पलेाटी मारेर भुाडी उकासियो मज्जैले ।

    भातले लघारेपछि निस्केको फुर्तिलाई साथी बनाएर हामी पुग्यौ कैकु ।

    बाटोका दायाँबाया मकै, फापरको चमक । लहलह बाली देख्ता मन भरिन्थ्यो टम्म । आँखामा आनन्दी मुस्काउँथ्यो मज्जैले ।

    उत्तर पसारिएको लेते खोलाको पुल तरेपछि भेटियो ठाडै उकालो । उकालीमा जम्काभेट भो खच्चडको ताातीसित । आपतमा, महाआपत । 

    अहा, सुन्दर लेते !

    वरिपरिका थुम्कामा हिउँका रास । सेता हिउँचुली देखिन्थ्यो कालो बादलमा हप्कीदप्कीसाथ । हलुका पानी पर्यो । हिउँ हेर्दै त मन भएथ्यो पानीपानी । अब त झन् पानी नै बिर्बिरायो । मन त फुरुङ्गै ! वरिपरिबाट घेरेर आएको अँध्यारोले घनघोर बादल, हावा र पानीको कोसेली देलादेला गर्यो । तर छिट्टाएर थन्कियो आँफै । मच्चियोमच्चियो अनि थच्चियो हिमाली हुन्डरी ।

    सारा हिमाल देखिन थाले दक्षिणतिर । धीमा हुँदै गयो हाम्रो लम्काइ । रामारुमी साँझमा पुगियो कालोपानी । 

    'आजको रात यीा बसूम् है !'

    गोविन्दले उर्दी कसे ।

    अनुहारमा ठूलो कोठी भएकी तुलाचननीको होटेलमा पस्यौा हामी । बासको जोहो गर्न ।

    'हल्ला नगर्नुहोला, कुइरे बिच्केलान् !'

    'तपाईंहरू त सय वर्षमा एक ताल आउने, उनीहरू त एक वर्षमा सयौँ चोटि आउँछन् !'

    यी दुबै कुरा थिए तुलाचन मैयाँका ।

    स्वाभिमानलाई घुटुघुटु थन्काएर कोठाभित्र छिर्यौ । हामीलाई बास चाहृएिको थियो । कुइरेको मान, हाम्रो अपमान !

    ढोका लाएर साउती मार्यौ हामीले-'भोलि बिहान चारै बजे जोमसोमतिर पाइतो सारौ है !'

    रातभरि मन्जु भाउजूको ऐयाआत्थुले हाम्रा आँखामा आएको निन्द्रा पनि खोसेर लगे । बिचरा, चोलेन्द्र दाइ पत्नी सेवामा जाग्रामै बसे सिङ्गो रात । यत्तिको श्रीमती-स्याहारसुश्रुषा मबाट त होलाजस्तो लाग्दै लाग्दैन !

    नभन्दै बिहान चारैबजे ट्याक्टर खडा भो हामी बसे होटेलका आँगनमा । कोचाकोच गर्दै खाादियौँ ट्याक्टरको डिब्बामा । गुन्द्रुक, सिन्की एकै ठाउँ ।

    उत्तरपट्टि देखिएको हिमाल हेर्दै मैले भनेँ, प्रणाम !

    अरु सबैले एकसाथ प्रणाम भने ।

    खोला सेतो थियो, हिमाल सेतो थियो, पहाडका थुम्का सबै सेतै टुप्लुकिन्थे । मुटु कमाउने जाडोलाई काखीमा थन्काउँदै जम्माजम्मी एकचालीस जना ट्याक्टरमा गुन्द्रुकियौँ हामी । चिसोले थरर्र कामे ��"ठ । 

    उत्तरका हिमाल पहेाला भइरहेथेा । दक्षिणका हिमाल सेतै थिए । घाम नपुगिसकेकाले यस्तो भा'को कि ? अरु थुप्रै हो कि-हो कि, प्रश्नका गुल्टा थिए अनवरत । अब भिन्न भूमि देखिादा छन् । गर्जना छैन कालीको । शक्ति छैन कालीको ।

    एकोहोरो उत्तर लागेपछि टुप्लुकिए अनौठा र उराठ बगर मात्रै । चालकसागै कुम जोरेर बसेको छु म । सुन्दै छु उसका फतफते कुरा ।   

    'छोरा मान्छेको मरन ठेगान हुँदैन, छोरी मान्छेको कर्म ठेगान हुँदैन !'

    स्टेरिङसागै बोली चलिरहेको सुन्छु ।     

    'टुरिस्ट चढाउन पाइन्न याँ !'     

    'किन नि ?'

    अचम्म लागेपछि सोधेा ।     

    'टुरिस्टले गाडी चढे, याँ का मान्छेले के खाने नि ! त्यसैले कुइरेलाई हिँडाएको र डलर झारेको !'

    कुरो खोल्छ चालक ।

    एउटा चौरमा पुगेपछि सबै पसे जङ्गल । म थालेा सेरोफेरो पढ्न । घामले सिागारिएका हिमाल पूर्वदेखि पश्चिम गइरहेथे सुनौलिएर ।     

    'वैशाखतिर खुब मान्छे आउँछन् । चौारीको खुन खान, यै मास्तिर !'     

    'किन नि ?'  

    'चरिरहेका चौरीको आलो खुन खादा मान्छेलाई तागत हुन्छ । जङ्गलमा ��"खतीमुलो हुने घाासपात खान्छ नि चौरीले । लेकका चौरी अनि पो बलिया भएका !'

    कुरा सुन्छु फतफतेका ।

    घुम्ती, मोड र बगर नाघ्दै छौँ, नाप्दै छौँ घरीघरी । हिमाल त गायब !

    हिजो राति सुनिएथ्यो-'पानी खाएर सुते नि पैसा, खाना खाएर सुते नि पैसा !' व्यापारका अनेक तरिका । ��"च्छ्यानको मूल्य भने पनि भित्री मिलान भइहाल्दो रै'छ । जे होस्, ज्यानले तेर्छिने खाट पायो । सन्तोष छ यसमै ।

    बोक्सी मिसियो काली खोलामा ।   

    'ठूलाठूला देवीदेउता छन् याँ !'

    सुन्दै छु कुरा ।

    लार्जुङ पुगियो ।

    उज्यालो भो दिन । घामले वरपरका पुछेर पहाडलाई चम्कायो, बगर खुलायो अनि बाटो देखायो । वरपरका राता थुम्कामा ससाना प्वाल देखापर्न थाले मज्जैले । परेली खुलिनसक्दै नानी दगुर्थे पहाडका तरेलीतिर ।

    घरजस्ता, दरबारजस्ता, गुम्बाजस्ता र पाटीपौवाजस्ता आकारका प्वाल देखिन्थे-नाङ्गे भीरमा ।     

    'के हुन् ती ?'   

    ', ती मान्छे गाड्ने ठाउँ ! यतातिरको पुरानो चलन ।'

    चालकको बोली छ गतिमान ।

    राता थुम्का, सेता हिमाल र हरिया पहाड । तीन खाले धर्तीको मिलाप देखिरहेछु । थकालीहरूको आˆनो संसार छ यहाँ । आˆनो सभ्यता र संस्कृतिले सुवासित छ यो भूमि ।

    स्याउ, मकै र फापरका उब्जनी अब मज्जैले आँखासाग जोडिए । जीवन अलिक रसिलो, पोसिलो र कसिलो ठानेँ मैले ।

    कोवाङ पुग्दा चर्केको घाम फेरि चिस्सियो । टोपी, गलबन्दी खोल्ने र गुथ्ने गर्छु म पटकपटक ।

    'लेतेमा बढी पानी पर्छ । यताको पानी नि उडेर उतै पुग्छ । याँ त खाली हावा लाग्छ । बार्है काल, बार्है मास हावा !'

    टुकुचे बगरमा कालो आकाश हेर्दा सुनेँ ।

    राता पहाडका भीरमा झन् बढे ससाना प्वालैप्वाल ।

    थाक टुकुचेमा पुगेपछि भूपी शेरचनको नाउँमा खोलिएको पुस्तकालयमा एउटा किताब छोडेा ।

    चालकले भन्यो-'उहाँ मेरो बाजेको साथी !'

    'को भूपी ?'

    'अँ, कवि !'

    पिाध पोलेर मर्नै आँटे म त । साटफेर गर्ने कुरो थिएन । विशिष्ट सिट थियो यो । सजिलो र अरु आरामदायी खोजे गुम्ने डर थियो त्यै नि । अनि पो जस्तै सकस पनि सहिरहेछु म ।

    निकै फाट छिचोलेपछि आयो, मार्फा । 

    बाफरे, स्याउघारी ! खेतभरि जताततै स्याउ लडेपडेका । डोका, डाला, नाङला र थुन्सेभरि स्याउ नै स्याउ । साना बच्चाहरू लात्तले भकुण्डो खेल्दै थिए स्याउदाना ।

    'मार्फा त स्याउ, नास्पाती, ��"खर र आरुका लागि प्रख्यात हो नि !'

    प्यारप्यार छ स्टेरिङवालाको ।

    धेरै आनन्ददायी र सुन्दर लाग्यो मार्फा । साना र आँखा तान्ने घरहरू । सफा र कलात्मक जीवनशैली । परिश्रम र कठोरताबीच हुर्केको थियो मार्फाली संसार । 

    आँखानिर टुप्लकिए नाङ्गा डाडाहरू ।

    छानाभरि दाउरा । फापरको लहलह । झ्याप्ले भोटे कुकुर । चौरी धपाइरहेका रातगाले तरुनीका खुब लस्कर थिए बाटाभरि ।

    ट्याक्टरमा बोकिएको म हरेक कुरा विचारीविचारी हेरिरहेथेा । ढुङ्गाले घेरेका बारीमा मकैमुनि गजब देखिन्थ्यो फापर फुलेको । एक मिहिनेतमा दुई प्राप्ति ।    

    'ऊ नीलगिरि !'

    पूर्वदक्षिणतिर देखाएर चुप भो चालक ।

    अद्भूत नीलगिरि ! श्वेत थुम्का नीलगिरि !! हिउँराशि नीलगिरि !!!

    मैले हिमाललाई यति नजिकबाट हेरेकै थिइना । यति हार्दिकसाग हिउँचुलीलाई पढेकै थिइना । यति वरबाट हिमकला पर्गेलेकै थिइना ।

    बाफ उडिरहेको हो कि ? कुइरो कुदिरहेको हो कि ? बादलको पातलो पछ्यौरी लहराइरहेको हो कि ?

    नीलगिरिको थुम्का वरिपरिको हावा, घाम र बादलको चर्तिकला देखिन्थ्यो अनेकअनेक । दक्षिण, पश्चिम र उत्तरबाट हेर्न पाइरहेको थिएँ नीलगिरिलाई । 

    यति भव्य, यति लोभलाग्दो र यति दिव्य मेरा जीवनमा कुनै हिमालले यो उमेरसम्म छोएका थिएनन् । म हेरेको हेरेकै भएँ । आँखै तिर्मिराउने हिमालको उत्ताउलो बैास ।

    स्याङ पुगियो ।

    छिद्रछिद्र भएका राता पहाडको लर्कन छ यथावत । आँखालाई लमतन्न नीलगिरिबाट अन्त फर्काउँदा मन मान्ने होइन । मोड्छु बलैले । मनलाई बाध्न सक्तिना म क्यै गरी ।

    ढिस्काढिस्की देखापर्न थाले अब त झन्झन् ।

    वास्तबमा अचम्मलाग्दो छ यो मुस्ताङ जिल्ला । छक्क पर्दो छ यो हिमाल पारिको भूमि । जिब्रो टोकीटोकी हरेक कुरालाई  पढिरहेको छु म ।

    बलौटे पहाड, चट्टाने पहाड, रुखा भीर र नाङ्गा थुम्काको बारबेर  । यहाँको सभ्यता अहोरात्र छ गतिशील । उराठ, भयानक हावा र अटुटको सङ्घर्षपूर्ण जीवनपद्तिले यहाँको हातमुख जोडिएको छ ।

    तर यी सबै भित्र छ- आदिम र चमत्कारपूर्ण सभ्यता ।

    पोथ्रैपोथ्रा छन् फााटमा । पठार भूमिको फैलावट कति हो कति ! चारैतिर हिमालले घेरेको यो बगरजस्तो ठाउँ । अनौठो रगत कुद्छ शरीरभरि ।

    नीलगिरिको बैासलाई एकलै तनतनी पिउन खोज्ने बादल घरीघरी लघारिन्थ्यो हावाबाट । पटकपटक टुप्लुकिने नीलगिरिको रुपलाई पिइरहेथेा घटघटी । बेरोकटोक, निरन्तर, बेहिसाब ।

    निकै बगर छिचोलेपछि उकालोले भन्यो-'अब जोमसोम टाढा छैन !'

    हो, जोमसोमको भव्य दरबार हामीले देखिसकेका थियौँ अलिक परैबाट । राता घरहरूको लस्कर र फााटिलो चौरमा छरिएका भवनहरूको उभ्याइले जोमसोमको तिख्खर सुन्दरता आइसकेको थियो मेरो आँखामा ।

    झन् चााडो पुग्न खोज्थ्यो मन ।

    मध्य दिनमा पुगियो जोमसोम ।

    सडकको किनारमा थन्कियो घ्यारघ्यारे ट्याक्टर ।

    एक झोला स्याउ किनेँ मैले । अनि हामी जहाजको टिकट मिलाउन नेपाल वायुसेवा निगमको कार्यालयमा पस्यौा । त्यसअघि अग्नि र गुणका टिकट काउन्टरमा पसिसकेथ्यौ हामी ।

    दशैाको तामझामले सबै टिकट बेचिएको सुनियो । निकै अनुरोध, बिन्ती र बिलौना गरेपछि हामीले टिकट पाएका थियौँ बल्लतल्ल । त्यसो त सुनिएको थियो पोखरामै-'कमिसन खाएर एनएका यात्रु अरु नै जहाजमा उडाउँछन् त्यसकै कर्मचारी । जहाज बरु रित्तै उडाउँछन् !'

    तै हामीले टिकट पायौँ ।

    टिकट पाएपछि एकसरो डुल्ने मन भो । स्याउका दाना कर्याप्प टोक्दै, खुशीले उत्ताउलिएका गोडालाई मनमाफिक छोडिदिादै, आनन्दले बुर्कुसिएका आँखालाई ढुक्कले फुकाइदिादै बरालिएँ म जोमसोम बजारमा ।

    जानु त मुक्तिनाथ थियो । अझै पर, धेरै पर । कहाँ हो कहाँ पर । तर यतिखेर जोमसोमको सुन्दरताले तानिइरहेको थिएँ म, जोमसोमको मुहुनीले लुटुपुटु भइरहेथेा म, जोमसोमको सुमसुमाइमा अँगालिरहेको थिएँ म ।

    म गतिलै केरकारमा परेा नीलगिरिको । मुक्तिनाथ जानुअघि मेरो सारा परीक्षा गर्यो नीलगिरिले । हिजोका हिँडाइ र भोलिका लम्काइमा केही खोट देखेर पो केलाइकुलाइमा परेको हुँ कि म ? 

    दक्षिणपट्टमुस्कुराइरहेको भव्य, दिव्य र बेजोडको नीलगिरि हिमाल चम्चमाइरहेथ्यो । रौा ठाडा भइरहेथे मेरा, उसका छरिएका आभा हेर्दा । घामको किरणले उसलाई उज्यालो पारिरहेथ्यो झन्झन् । हावाको सुइँसुइँ उसलाई सङ्गीत सुनाइरहेथ्यो । बादलको चञ्चलतामा उत्ताउलिइरहेथ्यो नीलगिरि ।

     त्यही सुन्दर नीलगिरिलाई आँखाले पिउँदै पर्सि र्फकने छु म ।

     यो भव्य हिमालको एक दिव्यता छातीमा साँचेर जानेछु म । यो हिउँचुलीको एक मीठो मायामा डुबेर जानेछु म । यो हिमराशिको आभाले सिङ्गो चेतना धोइएर जानेछु म ।

     मुक्तिनाथ हुइँकिदा जोमसोम ढाकिएथ्यो बादलले ।




1 2 3 4 5
please rate this article     Poor
Excellent    

 Visitor's Comments !
there are no comments...

Most recent articles in Memoir / संस्मरण category

गीत संगीत मेरो मनको मृगतृष्णा मात्र भयो
म मुसुमुसु हाँस्दै अस्पतालबाट बाहिरिए
हङकङका साहित्यिक जमातमा भिज्न नसक्दा (डायरि नं २० अगस्त २०१४)
हङकङ, जीवन र भयभीतताको पराकाष्ठा
बन्दुक, बन्दना, जुवा र जुली
रोसीका हजार छाल
नीलगिरिको केरकार
कालु पाँडे हराएको खबर
मुक्तिनाथलाई स्वस्ति-स्वस्ति !
हर्क र बिस्मातसँगसँगै (सुरुसुरुमा कविता छापिंदाको प्रभावहरू)
चोखो प्रेमको अनन्त पिडा
मेरो वाउको गाउँ
प्यारी संगीनीको अन्तिम जीवन यात्रा
हङकङबाट काठमाण्डौसम्म
फ्रान्कोनियाको मेट्रो
मेरील्याण्डका उडुस
घुम्दै जाँदा साथीसँग मुक्का हाना हान
हेल्सेको रेडियो

   
Column / स्तम्भ

    Random Pick
पिरतिमा तट्पिएर, टोलाउँनुको मजा बेग्लै ।
दु:खाइमा अश्रु धारा, बगाउँनुको मजा बेग्लै ।।
सुरुवातमा पिरतिको, मुना हुँदै गर्दा खेरी ।
रिसाएको प्रेमिलाई,फकाउँनुको मजा बेग्कै ।।
दाउरा घाँस, गाई गोठाला, जादा सबै मिली ।
जेठा दाइले बाँसुरि, बजाउँनुको मजा बेग्लै ।।

    Statistics
Total Articles
669
Total Authors
230
Total Views
417019
Total Categories
16

    Advertisement

  More Links
Mulbato dot com
Shrijana dot com
BlackLiterature dot com
NepaliKavita dot com

Srijanshil Sahitya Samaj Hong Kong, Online Literature Collection of all Genre ...
Copyright 2009 © www.literature.bagaicha.com