Send us your Literature

    Main Categories
Editorial / सम्पादकीय
Interview / अन्तर्वार्ता
Poetry / कविता
Story / कथा
Essay / निबन्ध
Drama / नाटक
Novel / उपन्यास
Criticism / समालोचना
Article / लेख
Lyrics / गीत/गजल
Memoir / संस्मरण
New Talent / नव प्रतिभा
Review / समिक्षा
English / अंग्रेजी
Others / विविध

  More Options
Interview / अन्तर्वार्ता
Most Viewed / धेरै पढिएका
Top Rated / धेरै मत पाएका
Videos / भिडियो
Photos / विशेष तस्वीरहरु
Published Books / सृजनशील साहित्य समाजबाट प्रकाशित पुस्तकहरु

  Advertisement


Titles Description    Advance Search

Published : September 07, 2009 | Author : प्रकाश थाम्सुहाङ
Category : Article / लेख | Views : 1024 | Unrated

  
प्रकाश थाम्सुहाङ
Author

यो क्षण म गीतको बारेमा लेख्न बस्दैछु । धेरै गीतकार साथीहरूले गीतको बारेमा लेख्न उहिल्यै भनेका थिए । मलाई आँट आएको थिएन । बाहिर ठूलो झरी परिरहेछ । धेरै दिनको खडेरीपछिको झरी हो यो । हा ! यो मौसमसँग मेरो लेखनलाई कसो नदाजूँ ? म धेरैपछि गीतको बारेमा लेख्न आँट गरिरहेछु । फेरि "एभरेस्ट"मा दुई हप्ताको अक्षर खडेरीपछि बर्सेको यो झरी हो (अलि ज्यादा पो भयो कि) । अघि मैले एउटा नयाँ गीतको रेकर्डिङ सुनेँ । सम्भवतः उक्त सङ्गीतको प्रभावले होला गीतमाथि केही शब्द लेख्न उत्प्रेरित भएको । अराजक कवि हाङयुग अज्ञातको नयाँ गीत । सायद यो उनको नेपालमा रेकर्ड भएको पहिलो गीत हो । काउकुती लागेर आउँछ, उपेन्द्र सुब्बाको बाटो पहिल्याउँदै दुई अराजक कविहरू अहिले गीतमा मरिहत्ते लागिपर्दैछन् । समायन्तरले विचार यसरी बदलिँदो रहेछ । जे होस्, यो गीत क्षेत्रको निमित्त सुखद घटना हो ।

लगेजभरि भयवादीय विचार बोकेर देश सुब्बा अहिले यता काठमाडौँमा छन् । 'भयवाद वैचारिक चिन्तन समालोचना पुस्तक उनको कोसेली हो । अनुमान गर्दैछु, यो मेरो लेख छापिन्जेल उनले भय लट्ठीले यहाँका बौद्धिक पण्डितहरूको टाउकोमा फुरौला उमार्ने छन् । त्यसको तयारी पनि हुँदैछ । कि भोगेनजीले भनेजस्तै आठ नम्बरको टाइफून आउने पूर्व आभास हो यो ?

कता पो बरालिँदै छु हौ ? मैले त गीतको बारेमा लेख्नुपर्ने । सायद चानचुने गीत नभएर होला म केही लेख्न भूमिका बाँध्दैछु । पख्नुस्, म अहिले नै गीतभित्र पसिहाल्दिना । पहिले गीतकारलाई यसो खोतलखातल पारौँ ।

लगभग ५-६ वर्ष अघिको कुरा हो । म यहाँको साहित्यिक माहौलदेखि पूरै अनभिज्ञ थिएँ । बेखबर थिएा । केही वर्ष विदेश बसाइले होला यहाँको वातावरण मलाई अप्ठेरो लाग्दै थियो । मसँग एउटा साथीको कविताको पाण्डुलिपि थियो, त्यसलाई प्रकाशन गर्नुपर्ने । म दुबई प्रवास छँदै हाङयुग अज्ञातमार्फत शुभ मुकारुङको फोन नम्बर लिएको थिएँ । त्यसै नम्बरमा मैले फोन गरेँ, बागबजारमा भेट्ने हाम्रो निधो भयो । धर्मेन्द्रविक्रम नेम्वाङको निम्तोमा रसियन कल्चर सेन्टरको कार्यक्रममा एकैछिन् उपस्थित भएर म उधो बागबजार झरेँ । शुभ मुकारुङ एक पत्रकार, दुबईबाट प्रकाशित हुने 'परदेश पत्रिकाको विशेष सम्पादक र एक समय 'गोर्खा सैनिक आवाजको कार्यकारी सम्पादक । मैले शुभ मुकारुङको व्यक्तित्व यसरी बुझेको थिएँ । प्रत्यक्ष अनुहार याद थिएन । फोनमा उनले दिएको लोकेसन पछ्याउँदै म बागबजारको मंछी गल्ली पुगेँ । अहिले राम्ररी थाहा भयो, त्यो ठाउँ साथी प्रकाशन छिर्ने मूल गेट थिएछ । एउटा पातलो-पातलो मान्छे, कालो चस्मा लगाएको, पेन्ट-सर्ट लगाएको र गोजी नै गोजी भएको हाफ ज्याकेट लगाएको मान्छे भित्र पस्न खोज्दै छ । उनैलाई बोलाएँ र सोधेँ -शुभ मुकारुङ कहाँ भेटिएला ? 'म नै हुा- उनको पातलो सी माइनर जवाफ ! म ढुक्क भएँ ।

उक्त दिनको पहिलो भेटघाटपछि हामी प्रगाढ बन्दै गयौँ । त्यसपछि हाम्रो मित्रता र साहित्यिक सम्बन्धले पछाडि फर्केर हेर्नुपरेको छैन । हो, कुनै बेला ज्यादा नजिक भएपछि ढुस्कियौँ होला, धुक्र्यायौँ होला । बुझाबुझ भएन होला तर सम्बन्धको निरन्तरतामा ब्रेक लागेन ।

मेरो जीवनमा अनौठो संयोग छ । मेरा साहित्यिकदेखि लिएर अन्य क्षेत्रका साथीहरू मभन्दा उमेरले पाका हुन्छन् । अनुभवले खारिएका हुन्छन् । हुनसक्छ मेरो मोटो ज्यान र प्रौढ देखिने अनुहारको करामत हो । शुभ मुकारुङ पनि मभन्दा पाका र अनुभवले खारिएका । यसले मलाई फाइदा नै गरेको छ ।

कति वर्ष भयो होला उनले बागबजारको मंछी गल्ली धाएको ? मैले धाएकै पाँच-छ वर्ष पुग्यो भने उनले धाएको एक दशक नाघ्यो होला । त्यत्रो वर्ष बागबजार धाउादा उनी कहाँ पुगे त ? कतै आत्मसमीक्षा होइन उनको गीत -

कुन मोडदेखि बाटो बिराएँ

पुग्नु कहाँ थियो यतै अल्मलिएँ

वेदना होइन यो उनको गीति अभिव्यक्ति सायद संवेदना हो । अम्बर गुरुङको भनाइअनुसार सम्वेदना साझा हुन्छ । यसर्थ, सम्वेदनाले सबैलाई छुन्छ र गीत उत्कृष्ट बन्छ । गीतको विशेषता नै हृदय छुने हुनुपर्यो । तर हामीलाई लाग्छ शुभ मुकारुङले बाटो बिराएका छैनन् । उनले बाटो बिराउँदा हुन् त हामीले 'सायद 'संवेग, 'स्वीकृति र 'पुग्नु कहाँ थियो जस्तो उल्लेख्य कृतिहरू प्राप्त गर्ने थिएनौँ । निरर्थक र उपलब्धि शून्य, त्यसै बागबजार धाएका छैनन् उनले । यदि उनी बङ्गुर काट्ने व्यवसायतिर लागेका भए मसल ठूलो बनाएर यहाँ घर ठड्याउँथे होलान्, तर उनी पैसाको पछि लागेनन् । उनले स्रोताको, पाठकको मनमा घर बनाएका छन् । यति भएपछि एउटा सर्जकलाई के चाहियो र ? शुभजी, हामीले कहीँ पुग्नु छैन । यद्यपि, सिर्जनाचाहिँ गर्दै जाऊँ ।

थोरै तर धेरै खराएर उत्कृष्ट गीत लेख्ने गीतकारमा पर्छन् शुभ मुकारुङ । उनको गीतको प्रमुख विषय प्रेम भए पनि गीति संरचनामा विविधता छ । प्रेम सार्वकालिक र सार्वजनिन विषय भए पनि त्यसलाई एउटा गीतकारले कसरी प्रस्तुत गर्छ यो महत्वको कुरा हो । उनले प्रेमलाई पुराना गीतकारहरूभन्दा पृथक् ढङ्गले प्रस्तुत गरेका छन् । यो उनको खुबी हो । जस्तो :

यो कस्तो अभियोग मलाई लगायौं

र जुनिभरिलाई कैदी बनायौं

मैले बुझेको गीतलाई कविताभन्दा बेगल गीतमा निहित गेयात्मकताले बनाउँछ । कविता मुक्त भएर लेखिन्छ भने गीतमा केही त परम्परागत मान्यताहरू छन् । यद्यपि, कुनै गीतकारले ती मान्यताहरू मान्नै पर्छ भन्ने बाध्यता छैन । तर स्थायीले एउटा विषय उठान गरेपछि अन्तराले त्यसलाई पुष्टि गर्नुपर्छ । यो चाहिँ गीतकारले ख्याल गर्ने पर्छ । किनकि गीत र गजलमा धेरै अन्तर छ । झन्डै दुई दशक गीतिकारितामा लागेका शुभ मुकारुङलाई यसको हेक्का नरहने कुरै भएन । फलस्वरूप उनका गीतहरू मर्मस्पर्शी भएका छन् ।

किन मैले तिमीजस्तो पत्थर हुन नजानेको

सधैं तिम्रो सम्झनामा पग्लिरहेा हिउँजस्तो

गीतको प्रकार ६ वा ८ वा १० हरफ सबै प्रकारका गीत उनले लेखेका छन् । तर संरचना र प्रयोग त तपसिलका कुरा हुन् । प्रयोग साध्य होइन । प्रमुख कुरा त भाव, विषय, सौन्दर्य र शब्दशिल्प नै हो । शुभ मुकारुङले आफ्ना गीतहरूमा भाव, सौन्दर्य र शब्दशिल्पलाई विशेष महत्व दिएका छन् । सरल पनि होस् र सुन्दर पनि होस् -गीतलाई निर्माण गर्न निक्कै हम्मे पर्छ । यो परीक्षामा केही गीतकारहरू मात्र सफल हुन्छन् । यो मानेमा सफल गीतकार हुन्- शुभ मकारुङ । विशेष गरी किराती स्रष्टाहरूमाझ अहिले चलिरहेको ट्रेन्ड - आफ्नो जातीय मिथक, बिम्ब, संस्कृतिलाई सिर्जनामा उतार्नुरहेको छ । यो ट्रेन्ड कवितामा जति सहज होला गीतमा निश्चित रूपमा नहोला । तर यो चुनौतीलाई गीतकार शुभ मुकारुङले सहर्ष स्वीकारेका छन् । फलस्वरूप आफ्नो जातीय संस्कृतिलाई आफ्नो गीतमा सुन्दर प्रस्तुत गरेका छन् ।

 

भत्किएको घरजस्तो न झ्याल न ढोका

बेहिसाब भो जिन्दगी छैन लेखाजोखा

न त जोड घटाउ, न त भाग गुणा

कस्तो होला जीवन मेरो ? भन त विधाता

यो १२ हरफको संरचनामा लेखिएको गीत सम्भवतः शुभ मुकारुङको सर्वोत्कृष्ट रचना हो । आम मानिसको जीवन भोगाईलाई यहाँ उनले सुन्दर चित्रण गरेका छन् ।

बागबजारको मंछी गल्लीमा फगत रूमल्लिएको भेटे पनि सिर्जनाको शिखर शुभले चुपचाप चढ्दै रहेछन् । झन् अहिले उनी गीतकार मात्रै होइन, संस्कृतिकर्मी पनि भएका छन् । उनको सम्पादन पक्ष त छँदैछ । वैयक्तिक जीवन अर्थात् सांसारिक जीवनमा उनले बाटो बिराए-बिराएनन् त्यो त थाहा भएन । तर उनले सिर्जनामा भने बाटो बिराएका छैनन् । दसी उनको कृति आफै बोलिरहेछ ।




1 2 3 4 5
please rate this article     Poor
Excellent    

 Visitor's Comments !
there are no comments...

Most recent articles in Article / लेख category

महाभूकम्प र सुअवसर
लाहुरेहरू र आदिवासी जनजातीहरू अनागारिक जस्तो
मिथ्याको महाजंगलमा हङकङका नेपाली
नेपाली साहित्यमा युद्ध चेतनाको उपस्थिती
२०६८ सालको नयाँ वर्षले मलाई टेक नाथ रिजाल र भुटानी शरणार्थीहरूको ताजा सम्झाना गरायो
प्रशासनिक काम, स्रष्टाको पहिचान
कविताको फूल र दिमागको रेखा
भौतिक सौन्दर्य कि बौद्धिक सौन्दर्य ?
कविताको कमाल
प्रवासी किरातीहरूले कसरी अध्यन गर्ने किरात सौन्दर्यशास्त्र ?
म घर जाँदैछु
पुरानो आँखाले नयाँ वस्तु हेर्नु भयानक खतरा हुँदोरहेछ
सपनाको देश र माछाको अस्थिपिञ्जर
समुच्च विचारसँग म.....
नेपाली साहित्य प्रतिष्ठानले निर्माण गरेको इतिहासलाई छोएर हङकङ हेर्दा
सम्पादकीय
गीत शुभ र मंछी गल्ली
सृजनशील अराजकता अर्थात अराजकताको अन्त्य

    Links
Column / स्तम्भ

    Random Pick
प्रियसीको नजरमा कति कति डुले हजुर
परेलीका ओठ भरी कयौ चोटि फुले हजुर
तिम्ले बाटो भुले देखि योमन कति फाटे
सम्झनाकै धागो बनाइ कयौ चोटि तुने हजुर

    Statistics
Total Articles
670
Total Authors
231
Total Views
673357
Total Categories
15

  More Links

Srijanshil Sahitya Samaj Hong Kong, Online Literature Collection of all Genre ...
Copyright 2020 © www.literature.bagaicha.com